Skip to main content

कोरोना संक्रमितको संख्या ४ लाख ७१ हजार नाघ्यो, दुई हप्तामा चार गुना बढे

पछिल्लो दुई सातामा विश्वभर कोरोना भाइरस संक्रमितको संख्या चार गुनाले बढेको छ। कोरोना भाइरसको पछिल्लो विश्व विवरण अनुसार हालसम्म ४ लाख  ७१ हजार ३४ जनामा यसको संक्रमण पुष्टि भएको छ जबकी दुई साता अगाडि मार्च १० मा यो संख्या १ लाख १८ हजार ९ सय ४८ थियो। त्यसयता संक्रमितको संख्या झण्डै ३ लाख ५२ हजार ८६ ले बढेको छ। पछिल्लो समय भने कोरोना भाइरसको ‍ इपिसेन्टर अमेरिका भएको छ। त्यहाँ हालसम्म यसको संक्रमणबाट एक हजार ३२ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ६८ हजार बढी संक्रमित भइसकेका छन्। पछिल्ला दिनमा देखिएको संक्रमणदरले यही गतिमा बढेमा अमेरिका विश्वको सबैभन्दा बढी संक्रमितको देश बन्ने विश्लेषकहरूले अनुमान गरेका छन्। अहिले अमेरिका भन्दा बढी संक्रमित चीन र इटालीमा मात्र छन्। चीनमा ८१ हजार बढी संक्रमित छन् भने इटालीमा ७४ हजार बढी संक्रमित छन्। पछिल्लो समय चीनमा संक्रमण रोकिएको छ भने इटालीमा भने संक्रमितको संख्या ७४ हजार बढीमा देखिएको छ भने ७ हजार पाँच सय ३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ। त्यसैगरी कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट ज्यान गुमाउने मुलुकमा  स्पेन दोश्रो नम्बरमा पुगेको छ। त्यहाँ हालसम्म ३६ सय

‘टाइफाइड खोप परीक्षणमा नेपालीलाई गिनीपिग बनाइएको होइन’

टाइफाइडको नयाँ खोपको परीक्षण नेपालका बालबालिकामा सफल भएको  समाचार विश्वका सञ्चार माध्यमहरुले प्रमुखताका साथ प्रकाशित गरेका छन्। धेरै वैज्ञानिकहरू यो परीक्षण टाइफाइडविरूद्धको लडाइँमा महत्वपूर्ण खुड्किलो भएको बताएका छन्।  तर नेपालमा भने यो खबरको सामाजिक सञ्जालमा विरोध भइरहेको छ।  
विकसित राष्ट्रहरुले नेपालीहरुलाई चिकित्सा अनुसन्धानका लागि गिनीपिग (जोखिमपूर्ण परीक्षणका लागि उपयोग)  बनाएको धेरैले टिप्पणी गरे।
यो परीक्षणसँग जोडिएका धेरै पक्षहरूसँग कुरा गर्दा यो स्वभाविक परीक्षण भएको, यसमा कुनै पनि जोखिम नभएको, सबै प्रक्रिया पूरा गरिएको र आवश्यक सबै ठाउँबाट स्वीकृति लिएको देखिएको छ।
यो परीक्षण बेलायतको अक्सफोर्ड र अमेरिकाको मेरिल्याण्ड विश्वविद्यालय, र अन्तर्राष्ट्रिय गैरनाफामुखी संस्था पीएटिएचको साझेदारीको बाल्टिमोर अमेरिकामा रहेको टाइफाइड भ्याक्सिन एक्सिलिरेसन कन्सोर्टियमले गरेको हो।
राष्ट्रिय स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद (एनएचएरसी) का अधिकारी निर्भय शर्माका अनुसार सन् २०१७ नोभेम्बरदेखि सुरू भएको सो परीक्षण एनएचएरसी, औषधी व्यवस्था विभाग र बाल स्वास्थ्य विभागसँग अनुमति लिएरै गरिएको हो।
टाइफाइड कन्जुगेट भ्याक्सिन नाम दिइएको सो खोप नेपालमा परीक्षण हुनुभन्दा अगाडि बेलायतमा एक सय १२ जना बालबालिकामा परीक्षण गरिएको थियो। बेलायतको परीक्षणले पनि उक्त खोपले टाइफाइडविरूद्ध सुरक्षा दिएको देखाएको थियो।
त्यस्तो परीक्षण टाइफाइड रोगको संक्रमण धेरै हुने गरिब देशहरूमा भने गरिएको थिएन। गरिब देशहरूमा यसको परीक्षण गर्न अर्बपति बिल गेट्सको संस्था बिल एण्ड मेलिन्डा गेट्स फाउन्डेसनले आर्थिक सहयोग गरेको थियो।
अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयका बाल स्वास्थ्य विभागका एन्ड्रयु पोलार्ड यो परीक्षणका प्रमुख शोधकर्ता हुन्। 
नेपालमै किन परीक्षण गरिएको भन्ने प्रश्नको जवाफमा पाटन अस्पतालका डाक्टर र नेपालमा गरिएको परीक्षणका मुख्य सोधकर्ता बुद्ध बस्नेतले भने- नेपालमा टाइफाइड रोग धेरै लाग्ने भएकोले यसको परीक्षण नेपालमा गरिएको हो।
 उनकाअनुसार यस्तो परीक्षण भारत, बंगलादेश र अफ्रिकाका मलावी र बुर्किना फासोमा पनि गरिएको छ।
दक्षिण एसियामा एक लाखमध्ये पाँच सय जनालाई टाइफाइड लाग्ने भएकोले पनि यो परीक्षण नेपालमा गरिएको उनको तर्क छ।
नेपालमा परीक्षण सुरू हुनुअगावै विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ)ले बेलायतमा गरिएको परीक्षणको आधारमा यो खोपलाई स्वीकृति दिइसकेको थियो।
बेलायतमा पहिले परीक्षण गरिसकिएको, परीक्षणको नतिजा द ल्यान्सेट जर्नलमा प्रकाशित भएको, विश्व स्वास्थ्य संगठनले स्वीकृति गरिसकेको र अक्सफोर्डजस्तो सम्मानित विश्वविद्यालय संलग्न भएकाले आफू यो परीक्षणमा सहभागी भएको बस्नेतले बताए।
नेपालीलाई ‘गिनीपिग’ नबनाइएको दाबी गर्दै उनले भारतको हैदरावादस्थित भारत बायोटेक इन्टरनेशनल कम्पनीले बनाएको यो खोप पाकिस्तानमा पनि प्रयोग हुने उनले जानकारी दिए।
‘प्रभावकारी नभएको भए भारतमा बनाइएको खोप पाकिस्तानले प्रयोग गर्दैनथ्यो,’ उनले भने। 

पाकिस्तानमा एन्टिबायोटिक प्रतिरोधी टाइफाइडको प्रकोप धेरै भएपछि उसले यो खोप प्रयोगमा ल्याइसकेको छ।
‘यो खोप बच्चामा प्रयोग भए उनीहरूलाई टाइफाइड लाग्दै नलाग्ने भएकोले एन्टिबायोटिक प्रतिरोधी टाइफाइडसँग लड्न पनि अझै सजिलो हुन्छ,’ बस्नेतले भने।
ललितपुरमा गरिएको परीक्षणमा दश हजार पाँच जना बालबालिकालाई यो खोप दिइएको थियो। 

अर्को दश हजार १४ जनामा मेनिन्जोकोकल रोगविरूद्ध खोप दिएर ‘कन्ट्रोल ग्रुप’ बनाइएको थियो।
न्यु इङ्ल्याण्ड जर्नल अफ मेडिसिनमा बुधबार प्रकाशित यो परीक्षणको प्रारम्भिक विश्लेषणमा नौ महिनादेखि १६ वर्षसम्मका स्वस्थ बालबालिकालाई सहभागी गरिएको उल्लेख छ।
अभिभावकलाई पहिलानै सबै जानकारी दिएर उनीहरूबाट लिखित अनुमति लिएपछि परीक्षणमा सहभागी गरिएको बस्नेतले बताए। 
यो परीक्षण ‘र्‍यान्डमाइज्ड कन्ट्रोल ट्रायल’ अन्तर्गत गरिएको र बालबालिका तथा तिनका अभिभावकलाई आफ्नो बच्चालाई कुन खोप दिएको भन्ने जानकारी नदिइएको बस्नेतले बताए।
प्रारम्भिक विश्लेषणले ८१.६ प्रतिशत सहभागीलाई यो खोपले टाइफाइडबाट जोगाएको देखिएको छ।
‘भ्याक्सिन लगाएको २८ दिनपछि यसले सहभागीमा उल्लेख्य मात्रामा एन्टिबडी उत्पादन गरेर  प्रतिरक्षा गरेको देखिएको छ,’ बस्नेतले भने।
‘एक पटक यो खोप लगाउनु सुरक्षित, इम्युनोजेनिक (रोग प्रतिरोधात्मक प्रणालीलाई सक्रिय पार्ने) र प्रभावकारी छ भनेर देखाउने यो पहिलो अध्ययन हो। यो खोपले गम्भीर प्रकारका रोग नियन्त्रण गर्न सक्छ भन्ने स्पष्ट प्रमाण दिएको छ। साथै खोप कार्यान्वयन गर्ने डब्लुएचओको नीतिलाई पनि बलियो समर्थन दिएको छ,’ न्यु इंग्ल्याण्ड जर्नल अफ मेडिसिनमा प्रमुख अनुसन्धानकर्ता डाक्टर पोलार्डले भनेका छन्।  
यो खोप दिइएको पहिलो सात दिनमा पाँच प्रतिशत बच्चाहरूलाई सामान्य ज्वरो आएको र १.४ प्रतिशतलाई बान्ता र झाडापखाला भएको थियो। एक जना बच्चालाई स्ट्याफाइलो कोकल संक्रमण भएर सात महिनामा मृत्यु भए पनि सो खोपसँग सम्बन्धित नभएको जर्नलमा उल्लेख गरिएको छ।   
डाक्टर बस्नेतले वयस्कहरूमा पहिला नै एन्टीबडी विकास भइसकेको हुन सक्ने भएकाले प्रतिरोध प्रणाली बलियो नभएका बालबालिका टाइफाइडको सिकार हुने सम्भावना बढी भएको औल्याए।
‘मुख्यगरी यो खोप बच्चाहरूका लागि हो तर यसले हामीजस्ता वयस्कहरूलाई पनि टाइफाइडबाट जोगाउन सक्छ,’ उनले भने।
साल्मोनेला टाइफी ब्याक्टेरियाका कारण हुने टाइफाइड निम्न तथा मध्यम आय भएका देशका बच्चाहरूमा धेरै देखिन्छ। यो प्रदुषित पानी र खानाबाट सर्ने गर्छ।
डब्लुएचओका अनुसार हरेक वर्ष संसारभरि १ करोड १० लाख मानिसलाई यो रोग लाग्छ र तीमध्ये १ लाख १६ हजारको ज्यानै जाने गरेको छ।
टाइफाइडका लागि अहिले पनि दुई वटा खोपहरू छन्। तीमध्ये एउटा क्याप्सुल छ वर्षमाथिका बच्चाहरूलाई मात्र दिन मिल्छ किनकी निकै ठूलो हुने भएकाले साना बच्चाहरूले यो क्याप्सुल निल्न सक्दैनन्। समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार अर्को खोप सुईमार्फत् लगाउने गरिन्छ तर यसले दुई वर्षमूनिका बच्चामा काम गर्दैन।   
यो खोप नौ महिनादेखिका बच्चाहरूलाई दिइएको छ र यो सबैखाले बच्चाहरूलाई लगाउन सकिन्छ। यसले लामो समयसम्म उनीहरूलाई टाइफाइडबाट जोगाउने अपेक्षा गरिएको छ।  
डाक्टर बस्नेतले अध्ययनमा सहभागी भएकाहरूमा मध्यम र दीर्घकालीन प्रभावको तथ्यांक विश्लेषण गर्न अझै पनि उनीहरूमाथि नियमित निगरानी भइरहेको बताए। 

Comments

Popular posts from this blog

कसले सार्वजनिक गर्‍यो पशुपतिको शिवलिंगको फोटो?

पशुपतिनाथ मन्दिरभित्रको मुख्य शिवलिंगको फोटो केही दिनअघि सामाजिक सञ्जालको एउटा ग्रुपमा भाइरल भयो। ‘पशुपति सन्त सम्मेलन’ नामको ह्वाट्सएप ग्रुपमा उक्त सार्वजनिक भएपछि विवाद सुरू भएको छ। साधारणतया पशुपतिनाथभित्र तस्बिर खिच्न नपाइने नियम छ। आखिर कसले गर्‍यो त उक्त फोटो सार्वजनिक? पशुपति क्षेत्र विकास कोषमा नियुक्त भएका सदस्य अर्जुनप्रसाद बास्तोलालाई शिवलिंगको फोटो ह्वाट्सएपमा सेयर गरेको आरोप लागेको छ। यो घटनापछि बास्तोलाले पशुपतिनाथकै अनादर गरेको भन्दै सम्बद्ध क्षेत्रका अधिकारीहरू रूष्ट बनेका छन्। ‘साधारणतया पशुपतिनाथभित्र तस्बिर खिच्न नपाइने नियम छ, यो नियम पशुपतिनाथको गरिमाका लागि बनाइएको हो,’ पूर्वसदस्यसचिव डा. गोविन्द टण्डनले भने, ‘अरूलाई खिच्न नदिने ठाउँमा बसेको मान्छे आफैंले यस्तो फोटो सुरक्षित राख्नु नै राम्रो हुन्छ।’ पशुपतिनाथ विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत छ। परम्परादेखि नै यहाँ तस्बिर खिच्न मनाही गरिएको छ। ‘लामै समयदेखि नै यहाँ तस्बिर खिच्न मनाही छ। गुहेश्वरीमा पनि निषेध थियो। भूकम्पपछि कसैले रोक्न नसकेर खुला छ,’ टण्डनले भने, ‘खुला गरियो भने भयावह हुन्छ, यसले धार्मि

स्वरोजगार बन्न चाहनुहुन्छ? पालुङटार नगरपालिकाले दिन्छ विनाब्याज १० लाख रूपैयाँ

गोरखाको पालुङटार नगरपालिकाले संघीय सरकारको सिको गर्दै युवा स्वरोजगार कार्यक्रम लागू गरेको छ। केन्द्र सरकारले प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमबाट पाँच लाख युवालाई रोजगारी दिने यस्तै कार्यक्रम गत वर्ष ल्याएको थियो। त्यसका लागि तीन अर्ब १० करोड रूपैयाँ विनियोजन गरिएको थियो। यस्तै शैक्षिक प्रमाणपत्र धितोमा राखेर सात लाख रूपैयाँसम्म ऋण दिने अर्को कार्यक्रम पनि सरकारले ल्याएको थियो। तर ऋण लिने प्रक्रिया झण्झटिलो भएपछि विद्यार्थीले ऋण लिएका छैनन्। बाबुराम भट्टराई अर्थमन्त्री हुँदा पनि यस्तै कार्यक्रम लागू भएको थियो। पाँच लाख जना युवालाई स्वरोजगार बनाउने भनिएको त्यो कार्यक्रम स्वरोजगार बन्नेलाई भन्दा कार्यकर्तालाई पैसा दिएपछि असफल भयो। संघ सरकारले नाम फेरेर पटकपटक ल्याएका स्वरोजगार कार्यक्रम सफल नभएका बेला गोरखाको पालुङटार नगरपालिकाले फेरि यस्तै कार्यक्रम लागू गरेको छ। नगरभित्र बसोबास गर्नेलाई स्वरोजगार बनाएर कृषि उपजमा आत्मनिर्भर बनाउने नगरपालिकाको योजना छ। त्यसका लागि गत शुक्रबारदेखि विना ब्याज कर्ता वितरण पनि सुरू भइसकेको छ। ‘युवालाई आफ्नै गाउँमा स्वरोजगार बनाएर विदेश पलायन हुन

गौरिकाको पुरस्कार ६५ लाख, मण्डेकाजी, आयशा र सुवासले २२/२२ लाख पाउने

१३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मा एकभन्दा बढी स्वर्ण जित्नेलाई प्रत्येक स्वर्णका लागि ११ लाख रुपैयाँ पुरस्कार प्रदान गरिने भएको छ।  सागमा पौडीकी गौरिका सिंह, करातेका मण्डेकाजी श्रेष्ठ, तेक्वान्दोकी आयशा शाक्य र गल्फका सुवास तामाङले एक भन्दा बढी स्वर्ण जितेका थिए।  गौरिकाले ४ स्वर्ण जित्दा अरुले २–२ स्वर्ण जितेका थिए। गौरिकाले थप २ रजत र ३ कास्य पनि जितेकी थिइन्। जसअनुसार उनले पाउने कुल पुरस्कार रकम ६५ लाख हुन्छ। ‘एकभन्दा  बढी स्वर्ण जित्ने खेलाडीको हकमा एक स्वर्णको ११ लाख दिने निर्णय भएको छ’, प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले भने, ‘यसरी हिसाब गर्दा  गौरिका सिंहले जम्मा पुरस्कार ६५ लाख पाउने देखिन्छ।’   गौरिका बाहेक अन्य तीन खेलाडीले भने २२ लाख पाउनेछन्। स्वर्ण पदक जिताउने प्रशिक्षकलाई पनि पाँच लाख दिने सरकारले घोषणा गरेको छ।